Laad animatie

Scroll om meer te zien

Ver van huis

Parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties

Zo begon het

In de jaren '90 is er vanuit de politiek een sterke drang naar deregulering, verzelfstandiging, decentralisatie en marktwerking.

Met als gevolg: woningcorporaties worden private instellingen, ze gaan maatschappelijk ondernemen, de subsidies aan de corporaties stoppen en er moeten prestatieafspraken met gemeenten komen.

  • Flat
  • Huizen
  • Auto
  • Man met bril

Door een roze bril gezien: dit zou een doelmatig en effectief stelsel moeten opleveren.

De overheid trekt zich terug. Zij stuurt niet meer vooraf, maar houdt toezicht achteraf.

De minister houdt toezicht op rechtmatigheid, integriteit en prestaties. Meer over toezicht

  • Den Haag
  • Binnenhof
  • Mannetje
  • Bord Buitenhof en een hond

Het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) gaat financieel toezicht houden.

Overheid en gemeenten staan borg voor leningen aan de corporaties. Meer over het borgingsstelsel

Woningbouwverenigingen worden stichtingen. Ze groeien flink en ze professionaliseren.

Er zijn hoge verwachtingen van zelfregulering door de sector zelf. En er is vertrouwen in het moreel kompas van bestuurders.

  • Hijskraan
  • Gebouw
  • Bomen
  • Graafmachine
  • Container

Ondertussen is er aan geld geen gebrek: de corporaties kunnen veel geld lenen, want de overheid staat garant en de huizenprijzen blijven maar stijgen.

De politiek stimuleert corporaties te investeren in leefbaarheid van oude wijken, zo wordt de corporatie de pinautomaat van de gemeente.

  • Gebouw en een hijskraan
  • Kerk
  • Pinautomaat en een hijskraan
  • Mannetjes
  • Geld

De grenzen voor toegestane activiteiten zijn vaag en worden steeds verder opgerekt: zorg, onderwijs, werkgelegenheid, alles kan. De corporatie is een duizend-dingen-doekje.

  • Skyline
  • Brug
  • Kerk
  • Boot

Ambitieuze bestuurders van woningcorporaties “ondernemen” met de grote sommen geld die beschikbaar zijn en belonen zichzelf goed. Een stoomschip, een campus, bouwen in het buitenland, het kan niet op.

De interne controle faalt: zwakke raden van toezicht zijn niet opgewassen tegen dominante bestuurders.

  • Boom en een geldbank
  • Geld
  • Duim
  • Ventje

Woningcorporaties zijn risicoloze en daarmee aantrekkelijke klanten voor banken, dankzij de garantstelling van de overheid: vooral aan rentederivaten valt voor banken veel te verdienen.

Woningcorporaties missen de kennis van ingewikkelde financiële producten.

De politiek is medeverantwoordelijk voor de vele incidenten door het oprekken van taken en het blijven applaudisseren voor overambitieuze bestuurders.

  • Horen
  • Zien
  • Zwijgen
  • Campus
  • Huizen en een boot

Er gebeurt van alles, maar het motto lijkt te zijn: horen, zien en zwijgen.

Ondertussen regent het schandalen, adviezen en kritische rapporten, maar er gebeurt weinig.

  • Kruiwagen
  • Struisvogel

Ideologische blindheid, struisvogelpolitiek en politiek opportunisme (uitruilen tegen andere wensen) zijn aan de orde van de dag.

Maar Vestia spant de kroon. Huurders van Vestia en van andere corporaties moeten bloeden voor de schade van 2,7 miljard euro. Gemeenten moeten projecten overnemen die Vestia niet meer kan doen. Meer over Vestia

  • Infuus
  • De huurder
  • Huizen
  • Vestia

Hoe nu verder?

Het stelsel steviger neergezet

Stoel

Gedrag verbeteren:
cultuur veranderen

  • Strenge gedragsregels voor de sector.
  • Fraude harder aanpakken.

Governance versterken:
tegenkrachten beter organiseren

  • Minister kan commissarissen wegsturen.

  • Onafhankelijke Woonautoriteit als toezichthouder.

  • Verplichte prestatieafspraken tussen gemeenten en corporaties.

  • Huurders meer zeggenschap.

Geld beteugelen:
risico‘s eerlijker verdelen

  • Borgingsstelsel reorganiseren.
  • Eigen risico voor banken.

Grenzen stellen:
terug naar de kerntaak

  • Primair sociale huurwoningen bouwen en verhuren.

  • Geen commerciële nevenactiviteiten en leefbaarheidsuitgaven inperken.

Meer weten?

Ga naar het rapport